De kernvraag: rendement bepaalt alles
Gas en elektriciteit zijn niet 1-op-1 vergelijkbaar. Het cruciale verschil zit in het rendement waarmee de energiebron wordt omgezet in warmte:
- Een HR-CV-ketel haalt een rendement van circa 107% op bovenwaarde (netto ~97%). Van elke m3 gas wordt bijna alle energie omgezet in warmte.
- Een elektrische radiator of infraroodpaneel zet stroom 1-op-1 om in warmte: 1 kWh stroom = 1 kWh warmte (COP 1,0).
- Een warmtepomp haalt uit 1 kWh stroom 3 tot 5 kWh warmte door energie uit de buitenlucht te onttrekken (COP 3,0-5,0).
- Een airco als verwarming werkt op hetzelfde principe als een warmtepomp maar dan met een lucht-lucht systeem. COP van 3,5 tot 5,0 bij milde temperaturen.
Dit rendementsverschil is de reden dat “elektrisch verwarmen” geen eenduidig antwoord oplevert. Laten we elke methode afzonderlijk doorrekenen.
De uitgangspunten
Voor alle berekeningen gebruiken wij dezelfde woning en dezelfde warmtevraag:
- Woning: tussenwoning, 110 m2, energielabel C-D
- Warmtevraag: 11.900 kWh thermisch per jaar (equivalent van 1.200 m3 gas)
- Gasprijs: €1,45 per m3 (bron: ACM Energiemonitor Q1 2026)
- Stroomprijs: €0,32 per kWh (bron: ACM Energiemonitor Q1 2026)
Optie 1: Gasverwarming (HR-CV-ketel)
De standaard in Nederland. Een HR-combiketel verwarmt het water dat door radiatoren of vloerverwarming stroomt en levert direct warm tapwater.
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Verbruik | 1.200 m3 gas/jaar |
| Kosten per m3 | €1,45 |
| Jaarlijkse energiekosten | €1.740 |
| Onderhoud per jaar | €120 |
| Totale jaarkosten | €1.860 |
Dit is ons referentiepunt. Elke elektrische optie vergelijken wij hiermee.
Optie 2: Warmtepomp (lucht-water, SCOP 3,5)
De warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en pompt deze naar een hoger temperatuurniveau. Bij een seizoensgebonden rendement (SCOP) van 3,5 is de berekening als volgt:
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Warmtevraag | 11.900 kWh thermisch |
| SCOP | 3,5 |
| Stroomverbruik | 11.900 ÷ 3,5 = 3.400 kWh/jaar |
| Kosten per kWh | €0,32 |
| Jaarlijkse energiekosten | 3.400 × €0,32 = €1.088 |
| Onderhoud per jaar | €150 |
| Totale jaarkosten | €1.238 |
| Besparing t.o.v. gas | €622 per jaar (34%) |
De warmtepomp is duidelijk goedkoper in gebruik. De hogere aanschafkosten (€10.000-14.000 minus €3.500 ISDE-subsidie) verdient u terug in 7-9 jaar. Lees onze volledige kostenberekening warmtepomp vs CV-ketel over 15 jaar.
Optie 3: Infraroodverwarming (COP 1,0)
Infraroodpanelen zetten elektriciteit direct om in warmte door straling. Er is geen warmtepomp-effect: 1 kWh stroom levert exact 1 kWh warmte. Dit maakt de berekening simpel maar de uitkomst pijnlijk:
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Warmtevraag | 11.900 kWh thermisch |
| COP | 1,0 |
| Stroomverbruik | 11.900 kWh/jaar |
| Kosten per kWh | €0,32 |
| Jaarlijkse energiekosten | 11.900 × €0,32 = €3.808 |
| Verschil t.o.v. gas | +€2.068 per jaar (duurder!) |
Infraroodpanelen als volledige verwarming zijn in 2026 ruim twee keer zo duur als gas. De lage aanschafkosten (€200-500 per paneel) compenseren dit niet. Infrarood is alleen zinvol als bijverwarming in een enkele ruimte die u weinig gebruikt, zoals een logeerkamer of een tuinkantoor.
Nuance: fabrikanten claimen dat infrarood efficienter is omdat het objecten direct verwarmt in plaats van lucht. In de praktijk is het temperatuurverschil in een goed geisoleerde ruimte marginaal. De fysica is helder: 1 kWh stroom levert 1 kWh warmte, ongeacht of dat convectie of straling is.
Optie 4: Airco als verwarming (COP 3,5-5,0)
Een airco (split-unit) werkt als een lucht-lucht warmtepomp. In de verwarmingsstand haalt het toestel warmte uit de buitenlucht en blaast deze als warme lucht de ruimte in. De COP is vergelijkbaar met of hoger dan een lucht-water warmtepomp:
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Warmtevraag | 11.900 kWh thermisch |
| COP (seizoensgemiddelde) | 4,0 |
| Stroomverbruik | 11.900 ÷ 4,0 = 2.975 kWh/jaar |
| Kosten per kWh | €0,32 |
| Jaarlijkse energiekosten | 2.975 × €0,32 = €952 |
| Onderhoud per jaar | €80 |
| Totale jaarkosten | €1.032 |
| Besparing t.o.v. gas | €828 per jaar (45%) |
De airco als verwarming is verrassend goedkoop in gebruik. De aanschafkosten zijn ook lager dan een warmtepomp: reken op €1.500-3.000 per split-unit, en u heeft 2-3 units nodig voor een heel huis (€4.000-8.000 totaal). Er is echter geen ISDE-subsidie voor airco’s.
De nadelen: geen warm tapwater (daarvoor heeft u een boiler of doorstromer nodig), de luchtverwarming wordt als minder comfortabel ervaren dan radiatoren of vloerverwarming, en bij temperaturen onder -5°C daalt de COP aanzienlijk.
Totaaloverzicht: alle methoden naast elkaar
| Verwarmingsmethode | COP/Rend. | Verbruik/jaar | Kosten/jaar | vs. gas |
|---|---|---|---|---|
| Gasketel (HR) | ~1,0 | 1.200 m3 gas | €1.860 | referentie |
| Warmtepomp (l/w) | 3,5 | 3.400 kWh | €1.238 | -€622 (▼ 34%) |
| Airco als verwarming | 4,0 | 2.975 kWh | €1.032 | -€828 (▼ 45%) |
| Infraroodpanelen | 1,0 | 11.900 kWh | €3.808 | +€1.948 (▲ 105%) |
| Elektrische radiator | 1,0 | 11.900 kWh | €3.808 | +€1.948 (▲ 105%) |
Impact van zonnepanelen
Zonnepanelen veranderen de berekening fundamenteel voor elektrische verwarmingsmethoden. Een installatie van 10 panelen (4,5 kWp) levert in Nederland circa 4.000 kWh per jaar op. Hoeveel daarvan kunt u direct gebruiken voor verwarming?
Het probleem: de meeste zonne-energie valt in de zomer, de meeste warmtevraag in de winter. Zonder thuisbatterij kunt u slechts 20-30% van de zonne-opbrengst direct voor verwarming gebruiken. De rest wordt teruggeleverd aan het net tegen een steeds lagere terugleververgoeding (in 2026: circa €0,07-0,12/kWh netto, bron: RVO salderingsafbouw).
| Scenario | Warmtepomp + zon | Airco + zon | Infrarood + zon |
|---|---|---|---|
| Stroomverbruik verwarming | 3.400 kWh | 2.975 kWh | 11.900 kWh |
| Eigen opwek benut (25%) | 850 kWh | 744 kWh | 2.975 kWh |
| Reststroom van net | 2.550 kWh | 2.231 kWh | 8.925 kWh |
| Kosten reststroom | €816 | €714 | €2.856 |
| Besparing door zon | €272 | €238 | €952 |
| Netto jaarkosten | €966 | €794 | €2.856 |
Met een thuisbatterij (5-10 kWh) stijgt het percentage eigen gebruik naar 50-60%, wat de kosten verder drukt. Lees meer in onze thuisbatterij-vergelijking.
Break-even analyse: wanneer wordt elektrisch goedkoper?
De break-even tussen gas en elektrisch hangt af van de verhouding tussen gasprijs en stroomprijs, gecorrigeerd voor het rendement. De formule:
Break-even als: gasprijs per kWh warmte = stroomprijs per kWh warmte
- Gas: €1,45/m3 ÷ 9,77 kWh/m3 ÷ 0,97 rendement = €0,153 per kWh warmte
- Warmtepomp (SCOP 3,5): €0,32/kWh ÷ 3,5 = €0,091 per kWh warmte
- Infrarood (COP 1,0): €0,32/kWh ÷ 1,0 = €0,320 per kWh warmte
- Airco (COP 4,0): €0,32/kWh ÷ 4,0 = €0,080 per kWh warmte
Gas kost €0,153 per kWh warmte. De warmtepomp en airco zitten daar ruim onder. Infrarood zit er ver boven. Infrarood wordt pas goedkoper dan gas als de stroomprijs daalt naar onder €0,15/kWh, of als de gasprijs stijgt boven €3,10/m3. Beide scenario’s zijn op korte termijn onrealistisch.
Voor de warmtepomp geldt: zelfs bij een stroomprijs van €0,50/kWh en een gasprijs van €1,45/m3 is de warmtepomp nog goedkoper (€0,143 vs €0,153 per kWh warmte). Gas wordt pas goedkoper dan de warmtepomp als de gasprijs daalt onder €0,89/m3. Dat niveau zagen we voor het laatst in 2020.
Welke methode past bij uw situatie?
- U heeft een goed geisoleerde woning en budget: Kies een warmtepomp. Beste combinatie van comfort, kosten en toekomstbestendigheid.
- U wilt snel en goedkoop van het gas af: Airco-units als hoofdverwarming, aangevuld met een elektrische boiler voor warm water. Laagste gebruikskosten, laagste investering.
- Uw woning is slecht geisoleerd: Blijf voorlopig op gas, investeer eerst in isolatie. Stap daarna over op een (hybride) warmtepomp.
- U zoekt bijverwarming voor een enkele ruimte: Infraroodpanelen zijn prima voor een thuiskantoor of badkamer die u korte perioden verwarmt.
Onze conclusie
Elektrisch verwarmen is in 2026 goedkoper dan gas, maar alleen met een warmtepomp of airco. Directe elektrische verwarming (infrarood, elektrische radiatoren) is ruim twee keer zo duur als gas en raden wij af als volledige verwarming.
De airco als verwarming is een verrassend kosteneffectieve optie die onderbelicht blijft. Wie bereid is het luchtcomfort te accepteren, kan met een investering van €4.000-8.000 direct 45% besparen op verwarmingskosten, zonder subsidie.
De warmtepomp blijft de allrounder: hoog comfort, warm water inbegrepen, en met subsidie een aantrekkelijke terugverdientijd. Bekijk ook ons artikel over de totale kosten over 15 jaar voor de volledige financiele analyse.
Bronnen: ACM Energiemonitor Q1 2026, CBS Statline Energieprijzen, RVO ISDE-regeling 2026, Milieu Centraal Energieprijzen 2026, Gasunie calorische waarde aardgas.
ParaatEnergie ontvangt mogelijk een vergoeding bij aanvragen via partners. Dit beinvloedt onze analyses niet.